|    กลับหน้าแรก    |    
กลับไปบนสุด

ศูนย์อินแปง


อินแปง คืออะไร?

               อินแปง แปลว่า พระอินทร์ทรงสร้าง เป็นชื่อขององค์กรชาวบ้านรอบตีนเขาภูพาน ซึ่งชาวบ้านได้ร่วมกันก่อตั้งขึ้นมาเองตั้งแต่ ปี 2530 โดยการสนับสนุนขององค์กรพัฒนาเอกชนสององค์กร คือ มูลนิธิหมู่บ้าน และสมาคมพัฒนาชนบทอีสาน นอกนั้นยังได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานราชการต่างๆ    โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม (สปก.)
สำนักงานเกษตรอำเภอกุดบาก ครู และ ข้าราชการในหน่วยงานต่าง ๆ


เดิมทีอินแปงเป็นชื่อองค์กรชาวบ้านกลุ่มเดียวที่บ้านบัว อำเภอกุดบาก ต่อมาค่อย ๆ ขยายเครือข่ายออกไป ปัจจุบันมีสมาชิกระจายอยู่กว่า 80 หมู่บ้าน 7 อำเภอ คือ กุดบาก ภูพาน นิคมน้ำอูน พรรณานิคม และวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร, วังสามหมอ จังหวัดอุดรธานี และคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์

สมาชิกเครือข่ายอินแปงในแต่ละอำเภอรวมตัวกันเป็นเครือข่ายระดับอำเภอ พบปะกันที่ศูนย์อำเภอของตนเองเดือนละครั้ง และที่ศูนย์ใหญ่อินแปงที่บ้านบัวสองเดือนครั้ง

เขาไปดูอะไรกันที่อินแปง?

บ้างก็อยากรู้ว่าทำน้ำหมากเม่า หมากแงว หมากไฟ หมากค้อ ทำอย่างไร
บ้างก็อยากไปพบพ่อเล็ก กุดวงศ์แก้ว ผู้นำสำคัญของศูนย์อินแปง
บ้างก็อยากไปดูการทำเกษตรกแบบผสมผสาน ไปดูกลุ่มเด็กฮักถิ่น กลุ่มเยาวชน กลุ่มแม่บ้าน กลุ่มออมทรัพย์ และกลุ่มอะไรก็ได้ที่อินแปงเขาร่วมกันจัดตั้งเพื่อแก้ปัญหาและพัฒนาชุมชนของตนเอง อีกหลายคนได้กำลังใจกลับไป

หลายคน "เข้าใจ" ว่า จุดเด่นที่สุดและสำคัญที่สุดของอินแปงไม่ใช่เทคนิควิธีการทำน้ำหมากเม่า หรือทำเกษตรผสมผสาน ทำสมุนไพร ทำออมทรัพย์ หรืออะไรอีกมากมาย แต่หัยใจของอินแปงอยู่ที่ขีดความสามารถในการพึ่งพาตนเองของชาวบ้าน ถ้า "เข้าใจ" จุดนี้ ก็เข้าใจจุดสำคัญที่สุดของอินแปง และได้ "ปัญญา" กลับไป

 


น้ำหมากเม่า

ที่สนามบินสกลนครมีน้ำหมากเม่าวางขายในร้านค้าทั้งสองด้านของอาคารสนามบิน เป็นขวดขนาด 500 ซีซี บรรจุน้ำหมากเม่าสีแดงเลือดหมูเข้ม ติดสลากสีสวยเป็นภาษาอังกฤษและภาษาไทย มีเขียนไว้ด้วยว่า "ผลิตโดยกลุ่มเยาวชนอินแปง" ปราศจากสารกันบูด ไม่เจือสี" น้ำผลไม้แท้บริสุทธิ์จากธรรมชาติ"

ด้านซ้ายของสลากเขียนรายการ "คุณค่าทางอาหาร" ซึ่งได้รับการวิจัยโดยสถาบันวิจัยของสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตสกลนคร บอกข้อมูลได้โดยละเอียด

  • ความชื้น
  • โปรตีน
  • ไขมัน
  • เยื่อใย
  • คาร์โบไฮเดรต
  • แคลเซียม
  • เหล็ก
  • พลังงาน
  • วิตามิน ปี
  • วิตามิน บี 1
  • วิตามิน ปี 2
  • วิตามิน อี
  • วิตามิน ซี

79.60
0.63
.015
0.15
17.96
0.01
1.00
75.20
6.46
196.90
20.03
0.48
8.97


ที่สนามบินสกลนคร นอกจากน้ำหมากเม่า ยังมีน้ำหมากค้อ แต่ไม่ได้ติดสลาก และดูภายนอกสีเหลืองเข้ม คนขายบอกว่าน้ำหมากเม่าขายดี แต่น้ำหมากค้อ แต่น้ำหมากค้อขายไม่ค่อยได้ เพราะคนไม่รู้จัก และดูภายนอกไม่ค่อยสวนงามเหมือนขวดน้ำหมากเม่า

น้ำหมากเม่าเป็นผลผลิตของกลุ่มอินแปง ซึ่งผลิตน้ำผลไม้จากธรรมชาติ จากหมากเม่า หมากค้อ หมากแงว หมากไฟ โดยกลุ่มเด็กเยาวชนและแม่บ้านปีนี้ (2542) ผลิตประมาณ 13,000 ขวด โดยเน้นการบริโภคภายในชุมชนเครือข่ายอินแปง โดยเฉพาะเมื่อมีงานบุญ งานวัด งานแต่งงาน ถวายพระให้คนเฒ่าคนแก่ คนป่วย เอาไปร่วมงานประชุมสัมมนา แจกบ้างขายบ้าง ขายให้คนมาศึกษาดูงานปีที่แล้วผลิตประมาณ 5,000 ขวด ขายได้เงินเป็นกำไรเข้ากองทุนประมาณ 60,000 บาท ปีนี้คาดว่าจะมีกำไรจากการขายทั้งหมดมากกว่า 100,000 บาทน้ำหมากเม่าเกิดจากการทำการเกษตรแบบยั่งยืน ไม่ได้มีการลวทุนปลูกไม้ผลแบบเอาเป็นเอาตาย เป็นแถวเป็นแนว แต่เป็นการรวบรวมผลไม้ป่าเหล่านี้จากที่ปลูกหรือขึ้นตามหัวไร่ปลายนา ตามสวนผสมผสานของสมาชิกครอบครัวละต้นสองต้น รวมกันแล้วก็ได้ไม่น้อยระยะห้าหกปีที่ผ่านมามีการปลูกไม้ผลไม้ป่าเหล่านี้ในที่สวนที่นามากยิ่งขึ้น หมกเท่าเพิ่มมาปลูกสามสี่ปี ปีหน้าคาดว่าจะเริ่มออกผลแล้ว น้ำหมากเม่าคงทำได้มากขึ้นกว่าเดิม ส่วนหมากค้อนั้นก็เก็บเอาจากต้นในป่าตีนบ้าน ให้ค่าเด็กไปเก็บกิโลกรัมละ 3 บาท หมากแงว หมากไฟ ก็เก็บจากสวนน้ำผลไม้ตามธรรมชาติเหล่านี้มีคุณค่าทางอาหารมากมาย แต่ชาวบ้านมองข้าม เพราะสะดวกสู้ซื้อน้ำอัดลมกินไม่ได้ โดยชาวบ้านไม่รู้ว่า ที่เรียก ๆ กันว่า "น้ำส้ม" ที่ซื้อจากร้านมากินกันนั้น ไม่ได้มีคุณค่าทางอาหารอะไร เพราะเป็นน้ำใสสีและน้ำตาล ผสมหัวเชื้อทำให้ได้รสได้กลิ่นเท่านั้นการทำเกษตยั่งยืนทำให้ชาวบ้านมาคิดกันว่า ส่วนที่เหลือกินเหลือขายจะทำอะไร จะแปรรูปให้กินได้นาน ๆ อย่างไร จะทดแทนของดื่มของกินที่ซื้อกันจากตลาดอย่างไร ของเรามีมากายดี ๆ ทั้งนั้น ดีกว่าที่เขาขายกันในตลาด ทำไมไม่ทำกินกันเอง ได้ทั้งคุณค่าอาหารบำรุงร่างกาย บำรุงกำลัง ได้ทั้งเงินทอง และไม่รั่วไหลออกไปจากชุมชนหมู่บ้านนึ่งก็เหมือนประเทศหนึ่ง ถ้าส่งออกมา สั่งเข้าน้อย ก็ได้ดุลการค้า ได้กำไร ผู้คนในประเทศนั้น บ้านนั้นเมืองนั้นก็เศรษฐกิจดีหมู่บ้านในเครือข่ายอินแปงอยากเป็นเหมือนประเทศนั้น ที่พยายามผลิตเอง บริโภคเอง ให้พอเพียงในทุก ๆ ด้าน ลดรายจ่ายได้มากเท่าใด ก็เป็นรายได้มากขึ้นเท่านั้นน้ำหมากเม่าเป็นสัญลักษณ์ของการฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่น ฟื้นฟูสิ่งที่ชาวบ้านมองข้ามไม่เห็นความสำคัญ ทำให้กลับมามองเห็นคุณค่าของสิ่งที่ตนมีอยู่ในธรรมชาติ หรือที่ปลูกฝังขึ้นมาจากดิน น้ำ ป่า และสิ่งแวดล้อมรอบตัว โดยอาศัยภูมิปัญญาดั้งเดิมผสมกับความรู้สมัยใหม่

สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล วิทยาเขตสกลนคร ได้ให้การสนับสนุนกลุ่มอินแปง โดยการฝึกอาบรมชาวบ้าน เยาวชน ให้รู้จักวิธีการทำน้ำผลไม้อย่างถูกวิธี ให้สะอาด ให้อยู่ได้นาน โดยไม่ต้องใช้สารกันบูด ไม่ต้องใส่สี เป็นเทคนิคง่าย ๆ เรียนรู้ได้เร็ว ใคร ๆ ก็ทำได้ ทำกินก็ได้ ทำขายก็ดี

 

ที่มา : อินแปง ตัวอย่างเกษตรยั่งยืน เพื่อให้มีกินตลอดชีวิต ดร. เสรี พงศ์พิศ

 

 

สถานีตำรวจภูธรกุดบาก จังหวัดสกลนคร
266 ม.1 ถ.เจริญราษฎร์ ต.กุดบาก อ.กุดบาก จ.สกลนคร 47180
โทร
0-4278-4116 , 0-4278-4056